مستند «گلدونه، مش‌رحیم، صغرا و دیگران» اثر همایون امامی در پنجاه و هفتمین برنامه از سلسله جلسات نمایش فیلم‌تئاترها، در سینماتک خانه هنرمندان ایران روی پرده رفت.
به گزارش خبرگزاری مهر، مستند «گلدونه، مش‌رحیم، صغرا و دیگران» اثر همایون امامی در پنجاه و هفتمین برنامه از سلسله جلسات نمایش فیلم‌تئاترها، عصر چهارشنبه ۸ مهر ۱۴۰۵ در سینماتک خانه هنرمندان ایران روی پرده رفت و نشست نقد و بررسی آن با حضور جلیل اکبری‌صحت منتقد و کارشناس سینما و محسن خیمه‌دوز منتقد تئاتر برگزار شد.
محسن خیمه‌دوز منتقد تئاتر، در نقد مستند فیلم-تئاتر «گلدونه، مش رحیم، صغرا و دیگران» اثر همایون امامی، ابتدا به ساختار فرمی این اثر اشاره کرد و گفت: قاعده و قرارداد این مستند بر پایه پرتره یا بیوگرافی محض نیست، بلکه با روشی متفاوت پیش می‌رود. در بخش‌هایی از اثر، گفتگو به معنای واقعی خود شکل می‌گیرد؛ چراکه دوربین از حالت ساکن روی سه‌پایه خارج شده و حرکتی کاراکتریستیک پیدا می‌کند. دوربین با رها کردن حالت سوم‌شخص و انتخاب وضعیت دوم‌شخص، مخاطب را وارد جریان کرده و تحت تأثیر قرار می‌دهد.
وی افزود: نقد من به مستند این است که امامی در مسیر ساخت، قاعده‌ای را که خود بنا نهاده می‌شکند. در جایی که باید اجازه دهد گفتگو میان شخصیت‌ها از جمله اسماعیل خلج و هوشنگ آزادی‌ور به‌عنوان بخشی از تاریخ تئاتر شکل بگیرد، ناگهان این روند قطع می‌شود. دوربین ساکن شده، افراد در برابر مخاطب قرار می‌گیرند و اطلاعات عمومی داده می‌شود که این امر هم حس اثر و هم فرم روایتی آن را می‌شکند.
این منتقد در ادامه به چالش میان دیدگاه مستندساز و سوژه فیلم، یعنی اسماعیل خلج پرداخت و عنوان کرد: وقتی دوربین حالتی پویشگر دارد و مخاطب را به دل موضوع می‌برد، حق با خلج است که می‌گوید نباید دیدگاه ایدئولوژیک یا فرامتنی را بر ذهنیت او تحمیل کرد. دیدگاه مستندساز مبنی بر بررسی خلج در بستر تاریخی و محیط کارگاه نمایش بیرون از فیلم درست است، اما در خود مستند نباید بر سوژه تحمیل شود. خلج بر تمایز متن از زمینه تأکید دارد و می‌گوید اثر او باید با خودش مقایسه شود، نه با رویدادهای بیرونی یا آثار دیگران.
خیمه‌دوز با ارجاع به سخنان هوشنگ آزادی‌ور در فیلم، یادآور شد: ارزیابی آزادی‌ور مبنی بر اینکه از برخی بحث‌های مطرح‌شده معنایی دریافت نکرده، کاملاً درست است؛ چراکه جای آن تحلیل‌ها در آن گفتگو نبود. تنها پاسخ روشنی که ارائه شد، علت ترک کارگاه نمایش توسط خلج به دلیل نارضایتی شخص او بود. در نهایت، این مستند مجموعه‌ای از ویژگی‌های مثبت در به کارگیری دوربین پویشگر و در عین حال نقد بر مداخلات مستقیم کارگردان در روند گفتگو را به نمایش می‌گذارد.
در ادامه جلیل اکبری صحت، کارشناس و منتقد سینما، در واکنش به نقدهای مطرح‌شده درباره مستند «گلدونه، مش رحیم، صغرا و دیگران»، بر جایگاه مؤلف‌بودن همایون امامی تأکید و تاکید کرد: با پیشینه‌ای که از همایون امامی سراغ داریم، درباره یک ذهن مؤلف سخن می‌گوییم؛ او مطلقا مستندسازی نیست که اثری در ستایش صرف یک چهره بسازد. این فیلم تمام‌عیار اثرِ همایون امامی است، نه شخص دیگری و او توانسته به‌خوبی از عهده درآوردن ساختار فیلم برآید.
وی توضیح داد: ساختار اثر بر مبنای ذهنیت خود کارگردان شکل گرفته و در نهایت به پایانی باز انجامیده است که نمونه‌ای درخشان در سینمای مستند به شمار می‌رود.
این منتقد سینما با اشاره به پرهیز مستندساز از ارائه داده‌های سطحی افزود: امامی می‌توانست صرفا اطلاعات آماری یا گزارش‌های ویکی‌پدیایی پیش روی مخاطب بگذارد، اما چنین نکرد؛ او در حالی که با سه ضلع یک مثلث تاریخی درباره موضوع گفتگو می‌کنند، جهان سینمایی خود را پی می‌ریزد. از این منظر، معتقدم او فیلمش را با موفقیت به سرانجام رسانده و اثری ماندگار در تاریخ تئاتر خلق کرده است.
سپس محسن خیمه‌دوز در پاسخ به این پرسش که اثر پیش‌رو باید کدام مسیر را انتخاب می‌کرد، گفت: اگر الگو، ساخت یک پرتره یا بیوگرافی شخصیت‌محور بر پایه گفتگو میان چهره‌های تاریخی باشد، مستندساز باید در تمام طول فیلم کاملاً در حاشیه قرار می‌گرفت و از ورود به ساحت دیالوگ پرهیز می‌کرد.
وی افزود: اگر دوربین از همان وضعیت پویشگر و دوم‌شخص خود پیروی می‌کرد، نحوه استفاده از اسناد آرشیوی نیز تغییر می‌کرد؛ یعنی تصاویر آرشیوی باید متناسب با ادعاها و گفته‌های مستقیم اسماعیل خلج انتخاب می‌شدند، نه بر اساس سلیقه شخصی کارگردان یا گفته‌های دیگران.
خیمه‌دوز با اشاره به پیچیدگی و چندوجهی بودن شخصیت اسماعیل خلج، گفت: در زمان محدود کمتر از یک ساعت برای این مستند، بسیاری از مباحث نیمه‌کاره و ناقص باقی مانده‌اند؛ چراکه ساختار مستند در مواجهه با سوژه‌ای چنین عمیق، نتوانسته است به درکی جامع دست یابد و در عوض، در دام مداخلات روایی افتاده است.
اکبری‌صحت، در ادامه با تحلیل ساختار روایی مستند و رویکرد کارگردان عنوان کرد: همایون امامی در جریان گردآوری گفتگوها با پدیده‌ای بینامتنی مواجه شده و توانسته است آن را بسط و گسترش دهد؛ روندی که گاه مستندساز را ناگزیر می‌کند برای نجات ایده‌ای بزرگ‌تر و تازه‌تر، از بخش‌های آغازین اثر چشم‌پوشی کند.
این کارشناس سینما درباره گزینش شخصیت‌ها و خط روایی اثر بیان کرد: شاید چهره‌های دیگری مانند فرهاد مهندس‌پور هم می‌توانستند در کار حضور داشته باشند، اما این انتخاب مستقیم فیلمساز بوده است؛ زیرا هر مستندسازی نگاه و چیدمان ویژه خود را دارد، با این حال واقعیت بنیادین اثر، وفاداری به یک پرسش مشخص است؛ اینکه جایگاه اسماعیل خلج در تاریخ تئاتر ایران و کارگاه نمایش کجاست؟
خیمه‌دوز در ادامه تحلیل خود با اشاره به نوآوری‌های نمایشی اسماعیل خلج توضیح داد: اسماعیل خلج با الهام از نقاشی قهوه‌خانه‌ای، به آن عمق و ارتفاع بخشید وآن را از دل تابلوها بیرون کشید و جان داد؛ این اتفاق، مشابه تحولی بود که پیکاسو در نقاشی کلاسیک ایجاد کرد، اما متأسفانه این ظرفیت‌های فرمی و تئوریک در فیلم، چنان‌که باید از منظر تفکر انتقادی بازخوانی نشد.
اکبری‌صحت در پایان به بیان تحلیل خود درباره واکاوی جایگاه گفتمان سیاسی در اثر پرداخت و بیان کرد: این مستند از منظر تئاتر، ساحت یک گفتمان سیاسی را بازنمایی می‌کند و بازتاب‌دهنده دغدغه‌های آن دوران است، اما نباید آن را یک فیلم سیاسی در معنای کلاسیک کلمه دانست.
کد مطلب 6964511
-
فرجام «باغ آلبالو»؛ رعیت‌زاده صاحب ملک ارباب خود می‌شود!
-
تاکید معاون هنری بر تقویت بخش استانی جشنواره هنرهای تجسمی فجر
-
«جمعه‌های تئاتر شهر» به «نمایشنامه‌نویسی و اقتباس» می‌پردازد
-
میلاد نیک‌آبادی «گزارش لیر» را به صحنه می‌برد
-
رزمایش بزرگ جان‌فدایان استان زنجان
-
تأسیس شرکت گردشگری شهرداری تهران به تصویب وزارت کشور رسید
-
رضا علیپور به مرحله نیمه نهایی صعود کرد
-
تأکید فرماندار یزد بر عرضه کالا با قیمت مناسب
-
شماره‌های جدید مجموعه نمایشنامه‌های فصل سفید منتشر شد
-
سالمندان سرمایه اجتماعی و یادگار تجربه‌های تاریخی هستند
-
چرا با وجود برگزار ۳۳ اجلاس مسئله نماز هنوز حل نشده است؟
-
پرتره‌ای که به کالبدشکافی تاریخ بدل شد؛ عبور همایون امامی از قواعد
-
پیرصالحی: تأمین تجهیزات پزشکی در داخل مثل دارو نیست
-
سومین جشنواره ملی انگور و کشمش، روایتی شیرین از دل تاکستان‌های زرین
-
پیاتزا: اشتباهات غیرقابل قبولی مقابل کره‌جنوبی داشتیم
-
تیم ملی شرایط خوبی ندارد اما کنار رفتن قلعه نویی هم به صلاح نیست
-
قهرمانی جسورانه برای طلای دوازدهم؛ حسن ختام کشتی فرنگی با برنز
-
قیمت طلا و سکه امروز ۹ مهر؛ طلا ۲۵.۵ میلیون تومان شد
-
جدول قطع برق استان کرمانشاه در روز پنجشنبه نهم مهر ماه منتشر شد
-
قیمت جهانی طلا امروز ۹ مهر؛ اونس رشد کرد
-
واکنش پلیس به ادعای پلتفرم میلی گلد
-
تقوی: ژاپن تیم ساده‌ای نیست؛ سرمربی باید پاسخگو باشد
-
بازگشت نفس‌گیر ایران برابر کره جنوبی؛صعود سخت والیبال به نیمه‌نهایی
-
نرخ رسمی ارز امروز ۹ مهر؛ قیمت دلار در مرز ۱۷۵ هزار تومان
-
روزنامه‌های اقتصادی پنجشنبه ۹ مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های ورزشی پنجشنبه ۹ مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های صبح پنجشنبه ۹ مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های ورزشی چهارشنبه هشتم مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های اقتصادی چهارشنبه هشتم مهر ۱۴۰۵
- دانلود کتاب
- خرید اپل ایدی
- شمش نقره
- کلینیک ترک اعتیاد تهران
- دوربین مداربسته
- مبلمان اداری
- جراح بینی تهران
- بلکا
- جراح بینی در تهران
- لوازم تحریر
- خرید طلای آب شده
- قیمت موکت
- تور کربلا
- استند تسلیت
- مداحی اربعین
- مرجع پاسخ معتبر پزشکان
- قیمت ایمپلنت
- قطعات لباسشویی
- آموزشگاه تیزهوشان
- بلیط هواپیما
- نمایندگی بوش در تهران
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو
- تهران تایمز
- روزنامه آگاه